ΤΑ ΜΜΕ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ένα από τα δυσχερέστερα νομικά προβλήματα με μεγάλη πρακτική σημασία αποτελεί η εύρεση της «χρυσής τομής» ανάμεσα στην ελευθερία του τύπου και του δικαιώματος στην πληροφόρηση (με συνταγματική προστασία στα άρθρα 14 και 5Α του Συντάγματος) αφενός, και στο απαραβίαστο της ιδιωτικότητας του ατόμου και το απόρρητο της επικοινωνίας του (συνταγματικά κατοχυρωμένα στα άρθρα 9, 9Α και 19 του Συντάγματος) αφετέρου. Πιο απλά και συνοπτικά: Ανεμπόδιστη πληροφόρηση από τα Μ.Μ.Ε. από τη μία πλευρά, προστασία της τιμής του ατόμου από την άλλη.

Πρόκειται για ένα κλασικό πρόβλημα άσκησης στη διαλεκτική σκέψη. Το βιβλίο αυτό του δικηγόρου και διδάκτορα νομικής κ. Θρασύβουλου Κονταξή ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μιας τέτοιας άσκησης. Παρόλο που δεν διστάζει να διατυπώσει την τελική του άποψη, ο συγγραφέας καταλήγει σ’ αυτήν ύστερα από προβληματισμένο διάλογο με τις αντίθετες θέσεις.

Αυτονόητο είναι πως σε μια τέτοια προσπάθεια πρέπει να «ξεκαθαριστούν» οι έννοιες της προστατευόμενης πληροφόρησης, καθώς και του εννόμου αγαθού της τιμής. Χρειάζεται, βέβαια, να επισημανθεί ότι η συνταγματική προστασία του τύπου (αρ. 14 Συντ.) δεν επεκτείνεται στη ραδιοφωνία και την τηλεόραση (βλ. αρ. 15 Συντ.), ενώ το δικαίωμα στην πληροφόρηση και τη συμμετοχή στην κοινωνία της πληροφορίας καλύπτει εξίσου όλα τα Μ.Μ.Ε. (άρ. 5Α Συντ.).

Πρέπει εξάλλου να τονιστεί ότι η τιμή ως έννομο αγαθό έχει ίση αξία για όλους, ανεξάρτητα από την κοινωνική τους θέση ή τη συμμόρφωσή τους με τα κοινωνικά στερεότυπα συμπεριφοράς, όπως ακριβώς συμβαίνει και με τα άλλα ατομικά έννομα αγαθά, της ανθρώπινης ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της προσωπικής ελευθερίας. Αντιλήψεις περί άξιας ή ανάξιας ζωής δεν γίνονται δεκτές σε μια φιλελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία.

Όπως, επίσης, δεν πρέπει να γίνεται δεκτή η συντριβή του ατόμου μπροστά στους τηλεοπτικούς κολοσσούς των πανίσχυρων συγκροτημάτων, έστω και αν πραγματικά πρόκειται για άνισα μεγέθη. Η πεμπτουσία του κράτους δικαίου έγκειται ίσα-ίσα στην προστασία του αδυνάτου απέναντι στην πανίσχυρη (κρατική ή κοινωνική) εξουσία. Ας θυμηθούμε το διάλογο του μυλωνά με τον Πρώσσο βασιλιά: «Υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο» (στο κράτος δικαίου)!

Ούτε, λοιπόν, υπερτίμηση της αξίας της πληροφόρησης σε μια δημοκρατική κοινωνία, ούτε όμως και υπερτίμηση της ιδιωτικότητας, με την αλόγιστη επέκτασή της και στο δημόσιο χώρο, σε μια φιλελεύθερη κοινωνία. Εδώ ακριβώς έγκειται η αξία της εύρεσης της χρυσής τομής σε ένα φιλελεύθερο και δημοκρατικό κράτος. 

ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΝΩΛΕΔΑΚΗΣ